FANDOM


Dolina rzeki Rospudy leży niedaleko Augustowa na obszarze Zielonych Płuc Polski w woj. podlaskim. Na początku 2007 roku GDDKiA oraz Minister Środowiska podjęli decyzję o rozpoczęciu prac związanych z budową obwodnicy Augustowa przez te tereny.

Kalendarium wydarzeńEdytuj

związanych z planowaniem obwodnicy Augustowa i podjęciem decyzji o jej przebiegu oraz uczestnictwem środowisk ekologicznych w tym projekcie

  • 1985-1987 - ujawnienie istnienia cennego kompleksu torfowiskowo - bagiennego w Dolinie Rospudy
  • 1988 - propozycja utworzenia rezerwatu na tym terenie
  • 1989 - ustanowienie Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina Rospudy
  • 1991 - rozporządzenie wojewody w sprawie ustanowienia strefy ciszy w Dolinie Rospudy
  • 1992 - Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych w Warszawie zleciła opracowanie studium węzła dróg krajowych w Augustowie. Nie przewidziano wariantów omijających obszar chroniony Doliny Rospudy.
  • Marzec 1993 - Centralny Urząd Planowania w Warszawie informuje GDDP, że Via Baltica powinna przebiegać przez Ostrów mazowiecką, Białystok, Augustów.
  • Lipiec 1993 - Przewodniczący Rady Miejskiej w Augustowie w związku z nasileniem ruchu samochodów z i do przejścia granicznego w Ogrodnikach i planowanej budowie przejścia w Budzisku zwrócił się do Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej o budowę obwodnicy miasta.
  • Listopad 1993 - Augustów uzyskuje status uzdrowiska.

...

  • 2007-02-09 - Podjęcie decyzji środowiskowe

(wykorzystano materiały SISKOM)

Porównanie aktualnych opcji:Edytuj

WariantyEdytuj

- wariant Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), akceptowany przez rząd, przecinający bezcenne przyrodniczo torfowiska rzeki Rospudy, należące do unijnej sieci Natura 2000;

- wariant społeczny stowarzyszenia inżynierów drogowych SISKOM, omija Dolinę Rospudy; w całości przebiega na terenach suchych, a rzekę Rospudę przecina w miejscu, gdzie brzegi są utwardzone.

WyburzeniaEdytuj

- Według GDDKiA na trasie ich drogi konieczne są 2 wyburzenia. Strona rządowa twierdzi, że na trasie SISKOM tych wyburzeń jest około 30.

- SISKOM informuje, że ich wariant obwodnicy Augustowa wymaga tylko 3 wyburzeń.

Czas budowyEdytuj

- GDDKiA twierdzi, że ich droga może powstać w ciągu lat 3 (okres samej budowy, wariant optymistyczny).

- SISKOM twierdzi, że jego droga może powstać w ciągu 5 lat (oprócz budowy okres ten obejmuje zrobienie dokładnego projektu wykonawczego i wykupy gruntów; sama budowa zajmie 2 lata).

OpóźnieniaEdytuj

Budowa GDDKiA może się jednak przedłużać, ponieważ:

a. duża część trasy przebiega przez tereny podmokłe (konieczne będzie wybudowanie ponad 500-metrowej estakady nad mokradłami). W takich warunkach jeszcze w Polsce nie budowano, a wykonawca nie ma żadnego doświadczenia;

b. na terenie budowy znajdują się tereny lęgowe wielu gatunków ptaków, tzn., że zgodnie z prawem wykonawca może prowadzić prace tylko przez 7 miesięcy w roku. Roboty budowlane powodujące hałas na obszarach Natura 2000 mogą być prowadzone jedynie poza okresem lęgowym ptaków, tj. od dnia 1 sierpnia do 1 marca. Wynika to z unijnej Dyrektywy o Ochronie Dzikich Ptaków, zwanej Dyrektywą Ptasią, a także z Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28.09.2004 w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną.

c. Komisja Europejska, która grozi Polsce karami, nie wyklucza, że jedną z nich może być nakazanie wstrzymania budowy, a nawet rozbiórki drogi, jeśli powstanie wariant GDDKiA. Oznaczałoby to, że Dolina zostanie zniszczona, a obwodnicy nie będzie.

KosztyEdytuj

- Wariant GDDKiA: finansowany wyłącznie ze środków krajowych; w ciągu trzech lat szacunkowe koszty wzrosły ponad trzykrotnie. W pierwszej wersji, podawanej pod koniec 2004 roku, zakładano 175 mln złotych. Obecnie jest to 535 mln złotych. Liczba ta nie uwzględnia ponadto kosztów budowy przejść dla zwierząt i kompensacji przyrodniczej (nasadzeń drzew), które szacuje się na kilkadziesiąt milionów złotych. Ponadto, na terenach bagiennych i torfowych często zdarzają się osunięcia podłoża, które powodują konieczność częstych remontów zbudowanych tam dróg. Decyduje to o bardzo wysokich kosztach ich eksploatacji. Pieniądze będą w całości pochodzić ze środków krajowych.

- SISKOM dofinansowany ze źródeł unijnych; wariant ten zakłada, że w ciągu 6 lat można wybudować cały fragment Via Baltica stanowiący nie tylko obwodnicę Augustowa (jak w wariancie GDDKiA), ale obwodnicę Augustowa, obwodnicę Suwałk i odcinek je łączący. SISKOM oszacował te koszty w 2005 roku – wówczas wynosiły one (2 obwodnice i łącznik) 910 mln zł i były o ponad 10 proc. wyższe niż adekwatne koszty GDDKiA, które stanowiły 1034 mln zł (obwodnica Augustowa, obwodnica Suwałk, modernizacja drogi krajowej nr 8). Od tego czasu koszty GDDKiA znacząco wzrosły.

Koszty dodatkoweEdytuj

- kary nałożone przez Komisję Europejską w wypadku budowy obwodnicy w wersji rządowej;

- zamrożenie innych dotacji unijnych na budowę dróg w Polsce w szacunkowej kwocie 900 mln euro;

- zniszczenie przyrody.

Bioróżnorodność Doliny RospudyEdytuj

Na torfowiskach okalających rzekę Rospudę zanotowano 45 gatunków rodzimej flory objętych ścisłą ochroną ustawową, 14 gatunków wpisanych do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin i 3 gatunki z listy Natura 2000.

Jest to jeden z najcenniejszych obszarów torfowiskowych w Europie, jedyny taki na zachód od Uralu. Wyjątkowa ekologicznie wartość tej doliny polega m.in. na tym, że są to torfowiska, które same utrzymują stały poziom wody. W ten sposób same zapobiegają zarastaniu ich przez drzewa i krzewy. W miejscach, gdzie raz doszło do ingerencji człowieka, np. na bagnach biebrzańskich, potrzebne jest wykaszanie, by nie dochodziło do ich zarastania.

FloraEdytuj

W Dolinie Rospudy rośnie 19 rodzajów storczykowatych, które podlegają ochronie. Jest to też jedyne w Polsce miejsce, gdzie rośnie miodokwiat krzyżowy wpisany do czerwonej księgi roślin ginących.

Budowa obwodnicy Augustowa przez Dolinę Rospudy oznacza wycinkę około 20 tysięcy drzew.

FaunaEdytuj

Dolina Rospudy kwalifikuje się do międzynarodowych ostoi ptaków.

Gniazdują tam: bocian czarny, orlik krzykliwy, głuszec, trzmielojad, dzięcioł białogrzbiety, muchołówka mała.

Według badań naukowców z Zakładu Badania Ssaków w Białowieży Dolina Rospudy stanowi istotny, naturalny korytarz migracyjny wykorzystywany przez wielkie ssaki do przemieszczania się z Puszczy Augustowskiej i Biebrzańskiego Parku Narodowego na zachód Polski. Dolina Rospudy jest siedliskiem lub szlakiem migracyjnym takich zwierząt jak: wilk, ryś, lis, łoś, dzik, bóbr, wydra i inne.

Wypowiedzi o Dolinie RospudyEdytuj

Międzynarodowe Stowarzyszenie na rzecz Ekologicznej Renaturyzacji (SERI), Międzynarodowa Grupa Ochrony Bagien (IMCG) oraz Międzynarodowe Stowarzyszenie Torfowe (IPS) twierdzą, że Rospuda to:

- Kompletny system torfowisk niskich, który ewoluował od ostatniego zlodowacenia; takich torfowisk już nie można znaleźć nigdzie w Europie.

- Miejsce występowania wielu gatunków roślin i zwierząt zagrożonych w skali europejskiej i globalnej.

- Ostatni wzorcowy system, który umożliwiłby renaturalizację podobnych torfowisk w Europie.

- Torfowiska przetrwały bez ingerencji człowieka, a próba odzyskania podobnego systemu po ewentualnej degradacji będzie nie możliwa.

Dr Rudy van Diggelen z holenderskiego Uniwersytetu w Groningen, zajmujący się torfowiskami: Specjaliści zajmujący się tymi typami bagien i torfowisk są zgodni, że Dolina Rospudy należy do najlepiej zachowanych pierwotnych torfowisk niskich w Europie. I zapewne są to jedyne nietknięte przez człowieka takie torfowiska na zachód od Uralu.'

Prof. Hans Joosten (szef IMCG – Międzynarodowej Grupa Ochrony Bagien; Instytut Botaniki, Uniwersytet w Greifswaldzie): Żeby zobaczyć coś, co zachowało się w zbliżonym, tak pierwotnym stanie jak Rospuda, trzeba się wybrać na wschodnią Syberię. Na zachód od Uralu nie ma nic podobnego.

Dr Wiktor Kotowski, stowarzyszenie Chrońmy Mokradła: Torfowiska są znakomitym narzędziem służącym do wiązania węgla odpowiedzialnego za ocieplenie klimatu. Wiążą one więcej węgla z atmosfery niż lasy. Są pod tym względem najefektywniejszym z ekosystemów. Bagna Rospudy mogłyby być bardzo pomocne jako system wzorcowy przy odtwarzaniu podobnych torfowisk w innych częściach Europy.

Prof. Simona Kossak z Instytutu Badawczego Leśnictwa: Mówienie o unikatowości Doliny Rospudy w najmniejszym nawet stopniu nie jest przesadą. W tym, w sumie maleńkim zakątku Polski, szczęśliwym zrządzeniem losu, krajobraz i przyroda zachowały się w stanie zdumiewająco pierwotnym. Zniszczenie nawet tylko części doliny wywoła efekt domina i w końcu jej przyroda upodobni się do pierwszej lepszej zapuszczonej łąki nadrzecznej. Masowy i wciąż narastający protest społeczny oznacza, że Polakom przestaje być obojętne, co dzieje się z ojczystą przyrodą. Degradację przyrody można oglądać jak Polska długa i szeroka - wszędzie tam, gdzie pochopnie zlokalizowano wielkie inwestycje, nie patrząc na konsekwencje ponoszone przez środowisko.

Dr Przemysław Chylarecki, Muzeum i Instytut Zoologii PAN: Tzw. kompensaty środowiskowe są po części zbiorem pobożnych życzeń, po części zaś fikcją prawną. Nie można zakontraktować orła bielika, żeby przeniósł się do innego gniazda. Podobnie nie zrekompensuje się strat związanych z wycinką, sadząc przy drodze kilkadziesiąt pięcioletnich drzewek. (...) Politycy, którzy zaangażowali się w projekt budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy, stwarzają fikcyjny wybór między ochroną przyrody a ochroną życia ludzkiego. Możemy mieć to samo, w innym miejscu i taniej.

Inż. Jan Jakiel, twórca planu alternatywnego przebiegu obwodnicy Augustowa, omijającego Dolinę Rospudy, SISKOM: Obiektów inżynierskich na gruntach niestabilnych należy za wszelką cenę unikać, to zasada, przekazywana studentom politechnik już na pierwszym roku studiów.

Działania w obronie Doliny RospudyEdytuj

Komisja Europejska zagroziła, że jeśli droga przetnie Dolinę Rospudy – skieruje sprawę do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a ten może nałożyć na Polskę bardzo wysokie kary finansowe. Prawo europejskie nie dopuszcza bowiem realizacji inwestycji bardzo szkodliwych ekologicznie, jeśli istnieją realne alternatywy (a taka istnieje w przypadku Rospudy). Nie ma praktycznie możliwości uniknięcia tych kar, ponieważ są one odejmowane od wypłat funduszy strukturalnych dla danego kraju. Istnieje również groźba wstrzymania unijnych dotacji (funduszy strukturalnych) na inne inwestycje drogowe, co byłoby dla Polski katastrofalne.

"Gazeta Wyborcza" zebrała ponad 150 tys. podpisów polskich obywateli pod listem otwartym do prezydenta RP o zmianę przebiegu obwodnicy

Pod apelem o uratowanie Doliny Rospudy podpisało się 464 naukowców z uczelni wyższych w całej Polsce oraz 35 artystów, muzyków i pisarzy.

Liczne protesty organizacji ekologicznych.

Rzecznik Praw Obywatelskich – stwierdził, że budowa może naruszać konstytucję (która ochronę środowiska i zrównoważony rozwój wymienia wśród fundamentalnych podstaw funkcjonowania państwa) i skierował sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Prezydent Lech Kaczyński: W przypadku obwodnicy Augustowa należałoby dokonać małego uskoku, który ominąłby teren Rospudy, bo jest on wyjątkowy. (...) W tym przypadku ekolodzy działają rozsądnie.

KomentarzeEdytuj

[1] - Gazeta Wyborcza

OpracowaniaEdytuj

[2] - SISKOM


Ochrona środowiska Category:Organizacje pozarządowe Category:Instytucje rządowe

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki